Ana sayfa › Türkçe ses tanıma

Dürüst değerlendirme · Türkçe deşifre

Türkçe ses tanıma Mac'te gerçekten çalışır mı?

Bu kategoride Türkiye'deki ilk soru fiyat değil: “Türkçede düzgün çalışıyor mu?” Haklı bir soru — İngilizce öncelikli araçlar yıllarca ekleri bozdu, ı ile i'yi karıştırdı, özel adları tanımadı. Bu sayfa satış yapmıyor; Türkçenin nerede zorlandığını, neyin işe yaradığını ve kendi kaydınızla nasıl test edeceğinizi anlatıyor.

Kısa cevap: Türkçe ses tanıma nerede iyi, nerede zayıf

Türkçe, uygulamanın otomatik olarak algıladığı 99 dilden biridir ve tanıma bu dil için ayrı bir kurulum ya da ek paket istemez. Sessiz bir ortamda, tek kişinin düzgün bir mikrofona ölçülü hızda konuştuğu kayıtlarda sonuç, yazma işinin büyük kısmını gerçekten ortadan kaldıracak düzeydedir. Kalabalık, gürültülü ve hoparlörden dinlenen kayıtlarda ise düzeltme yükü hızla artar.

Bu sayfada ölçülmüş bir doğruluk yüzdesi vermiyoruz. Türkçe için elimizde doğrulanmış, tekrarlanabilir bir ölçüm yok; olmayan bir sayıyı yazmak da işinize yaramaz. Bunun yerine hangi koşulda ne beklemeniz gerektiğini anlatıyoruz ve sonunda kendi kaydınızla, para vermeden nasıl deneyeceğinizi söylüyoruz — çünkü sonucu belirleyen esas şey sizin ses kayıt koşullarınızdır, tanıtım metni değil.

Sondan eklemeli dil olmanın etkisi

Türkçe, anlamı eklerle taşır. İngilizcede beş kelimeyle söylenen bir şey Türkçede tek kelimede sıkışabilir: “gelemeyeceklerini”, “yapabileceğimizi”, “kararlaştırılmasından”. Otomatik tanıma açısından bunun iki somut sonucu var.

Birincisi, kelime sınırı hatası. Uzun bir ek zincirinin ortasında model bazen kelimeyi ikiye böler ya da iki ayrı kelimeyi birleştirir. Metinde “gelemeyeceklerini” yerine “gelemeyecek lerini” gibi bir şey görürseniz sebebi budur; anlam bozulmaz ama düzeltme ister.

İkincisi, yanlış ek. Türkçede kelimenin sonundaki tek bir harf cümlenin anlamını çevirir: “geldi” ile “geldi mi”, “aldık” ile “aldı”, “vermeyecek” ile “vermeyeceğiz”. Konuşan kişi cümle sonunu yutuyorsa — telefonda ve hızlı konuşmada çok yaygındır — model o son sesi tahmin etmek zorunda kalır ve bazen yanlış tahmin eder. Bu, Türkçe deşifrede en sinsi hata türüdür, çünkü cümle kulağa doğru gelir. Metni önemli bir yerde kullanacaksanız özellikle cümle sonlarını okuyun.

ç, ğ, ı, İ, ö, ş, ü ve o meşhur i/I meselesi

Türkçeye özgü harfler tanımada genellikle doğru üretilir; asıl dikkat isteyen yer düzeltme aşamasıdır. İki noktaya bakın:

• ı ve i ayrımı. Büyük harfe geçen kelimelerde “İ” ile “I” karışabilir. Özellikle tamamı büyük harfle yazılan kurum adlarında ve kısaltmalarda kontrol edin.
• Yumuşak g. “ğ” sesi kendi başına neredeyse duyulmadığı için, hızlı konuşmada “dağıtım” gibi kelimeler bazen komşu ünlüye kayarak yazılır.

Bir de düzeltme sırasında kendi tarafınızdan gelen bir tuzak var: metni başka bir programa aktarıp toplu arama-değiştirme yaparken aracın Türkçe büyük-küçük harf kuralını uygulamaması. Türkçede “ısı” büyük harfle “ISI”, “isim” ise “İSİM” olur; bu kuralı bilmeyen bir araç “ISI”yı küçülttüğünde “isi” üretir ve “İSTANBUL” ile “istanbul”u aynı kelime saymaz. Bu tanımanın değil, aracınızın meselesidir ama Türkçe metinlerde sık görülür.

Araya karışan İngilizce terimler

Türk iş hayatında cümle içinde İngilizce terim kullanmak son derece yaygındır: “deadline'ı kaçırdık”, “brief'i paylaşayım”, “revize aldık”, “feedback verirsin”. İyi haber: dil algılama kayıt başına çalıştığı için bu genellikle sorun olmaz. Türkçe konuşulan bir kayıtta serpiştirilmiş İngilizce kelimeler doğal biçimde geçer.

Sorun, dil uzun pasajlar boyunca değiştiğinde başlar. Yarım saat İngilizce sunum, ardından yarım saat Türkçe tartışma içeren bir toplantıda sonuç karışır: bir dil için verilen karar, diğer dildeki bölümü bozar. Bu durumda pratik çözüm, tercih edilen dil listesini Türkçe ve İngilizce ile sınırlamaktır. Liste daraldığında kısa ya da net duyulmayan bir bölüm üçüncü bir dile atanmaz ve karışık toplantılarda sonuç belirgin biçimde toparlanır. Türkiye'deki tipik toplantı düzeni için en çok işe yarayan tek ayar budur.

Özel adlar, kurum unvanları, mevzuat

Otomatik tanımanın Türkçede en düzenli hata verdiği yer burasıdır ve bunun sebebi dilin kendisi değildir: model, bir sesin yazımını bağlamdan tahmin eder, sizin şirketinizin adını bilmez. Beklemeniz gereken hatalar:

• Kişi ve kurum adları. Kulağa uygun ama yanlış yazılır; özellikle yabancı kökenli soyadlarında.
• Uzun kurum unvanları ve kısaltmalar. Kurul, müdürlük ve genel müdürlük adları, sektör kısaltmaları.
• Mevzuat atıfları. Kanun numaraları, madde ve fıkra referansları duyulduğu gibi yazılır ve sayı biçimi tutmayabilir.
• Sektör jargonu. Teknik terimler, ürün kodları, ilaç ve malzeme adları.

Pratik yaklaşım şudur: bu satırları düzelteceğinizi baştan kabul edin ve metni bunun için okuyun. Tekrar eden kayıtlarda — aynı ekip, aynı proje — hangi kelimelerin sürekli yanlış çıktığını kısa sürede öğrenirsiniz; düzeltme turu ikinci haftadan sonra dakikalar sürer.

En büyük fark: mikrofon

Türkçe gibi ek yoğun bir dilde kayıt kalitesinin etkisi, İngilizceye göre daha fazla hissedilir — çünkü kaybolan tek bir son hece anlamı değiştirir. Somut olarak:

• Ağza yakın bir mikrofon, hangi yazılımı kullanırsanız kullanın, en büyük iyileştirmedir. Kulaklık mikrofonu bile masanın ortasındaki telefondan çok daha iyidir.
• Hoparlörden gelen uzak katılımcı sesi iki kez bozulmuş bir sinyaldir; bunu doğru çevirmek her sistem için zordur. Mümkünse görüşmenin sesini doğrudan bilgisayardan kaydedin, hoparlörden değil.
• Yankılı toplantı odası ve klima uğultusu cümle sonlarını yer. Bu da yukarıdaki “yanlış ek” hatasını çoğaltır.
• Üst üste konuşma hem metni hem de konuşmacı ayrımını bozar; bu, yazılımla çözülebilecek bir şey değildir.

Karar vermeden önce: kendi kaydınızla deneyin

Bu sayfanın en dürüst tavsiyesi budur. Türkçede nasıl sonuç alacağınızı, kendi mikrofonunuzla, kendi ekibinizin konuşma hızıyla ve kendi jargonunuzla yapılmış gerçek bir kayıt gösterir. Elinizde tipik bir toplantı ya da görüşme kaydı varsa önce onu deneyin; temiz stüdyo örnekleriyle karar vermeyin, çünkü gündelik işiniz öyle görünmüyor.

Uygulamanın indirilmesi ücretsizdir ve hesap açmanız gerekmez. Ücretsiz sürümde şunları yapabilirsiniz:

Beş dosyalık ücretsiz kota tam olarak bu iş için yeterlidir: iki-üç tipik kaydınızı çevirin, çıkan metni okuyun, düzeltme yükünü ölçün ve ondan sonra karar verin. Yeniden deşifre ücretsiz olduğu için aynı kaydı farklı ayarlarla — örneğin dil listesini Türkçe ve İngilizce ile sınırlayarak — tekrar deneyip sonucu karşılaştırabilirsiniz. Fiyat Mac App Store'da ABD doları üzerinden belirlenir, Türkiye App Store'unda geçerli TL karşılığı görünür.

İşe yarayan bir düzeltme akışı

Ham metni doğrudan kullanmaya çalışmak yerine kısa bir tur uygulayın; on dakikalık bir kayıtta birkaç dakika sürer.

• Önce cümle sonlarını okuyun — Türkçede anlamı taşıyan yer orasıdır.
• Sonra özel adları ve kısaltmaları tarayın; bunlar tekrar ettiği için toplu değiştirmeyle hızlı düzelir.
• Çok kişili kayıtlarda konuşmacı atamalarına bakın; üst üste konuşulan yerlerde karışması normaldir ve elle düzeltilebilir (ayrıntı).
• Metni bir yerde alıntılayacaksanız, o bölümü orijinal sesle karşılaştırın. Satırlar kayıttaki konumlarını taşır, o ana atlamak kolaydır.

Bu metnin bir ham taslak olduğunu baştan kabul etmek, beklentiyi doğru yere koyar. Uygulama yazma işini üstlenir, sorumluluğu değil; deşifre metni için bir hukuki kayıt garantisi yoktur.

Başkalarını kaydediyorsanız

Türkiye'de TCK m.133, kişiler arasındaki aleni olmayan konuşmaların rıza dışında kayda alınmasını suç sayar ve bu hüküm, kaydı alan kişi konuşmanın taraflarından biri olsa bile uygulanır. Kaydı başlatmadan önce sözlü olarak sorun, “kayıt alıyorum” onayını kaydın ilk saniyelerine ve metnin başına ekleyin, itiraz eden olursa kaydetmeyin. İşyerinde çalışan kaydı söz konusuysa aydınlatma metni ve İK ile hukuk biriminin onayı gerekir. Bu bir bilgilendirmedir, hukuki tavsiye değildir.

Sistem gereksinimleri

Uygulama macOS 13 (Ventura) ve üzeri sürümlerde çalışır ve Apple Silicon (M1 veya üzeri) zorunludur — tavsiye değil, gerekliliktir; Intel işlemcili Mac'lerde çalışmaz. Modelinizi Apple menüsündeki “Bu Mac Hakkında” bölümünden kontrol edin. Tanıma tamamen Mac'inizde çalışır; ses hiçbir yere yüklenmez ve ilk kurulumdaki tek seferlik model indirmesinden sonra internet gerekmez. Dikte tarafında metin panoya kopyalanır, ⌘V ile siz yapıştırırsınız — uygulama başka programlara kendi kendine yazmaz.

Devamı: ses metne çevirme ve cihazda konuşma tanıma nedir.

Sık sorulan sorular

İlgili sayfalar