หน้าแรก › ถอดเทปเอง

ถอดเทปสัมภาษณ์และงานวิจัย

ถอดเทปเอง บน Mac: ได้ร่างแรกโดยไม่ต้องส่งไฟล์ให้ใคร

“ถอดเทป” เป็นงานที่มีตลาดรับจ้างของตัวเองในไทย คิดค่าบริการตามนาทีของไฟล์เสียง และลูกค้าหลักคือนักศึกษาบัณฑิตศึกษาที่ต้องถอดเทปสัมภาษณ์เชิงลึกสำหรับวิทยานิพนธ์ รองลงมาคือนักข่าว ทนายความ และฝ่ายบุคคล หน้านี้เสนออีกทางหนึ่ง คือทำร่างแรกเองบน Mac แล้วค่อยตรวจแก้ ซึ่งนอกจากประหยัดค่าจ้างแล้ว ยังไม่ต้องส่งไฟล์เสียงของผู้ให้สัมภาษณ์ไปให้คนแปลกหน้า

ตลาดรับจ้างถอดเทปทำงานอย่างไร

ร้านและฟรีแลนซ์รับถอดเทปส่วนใหญ่คิดราคาเป็นนาทีของไฟล์เสียง ราคาต่อนาทีขึ้นกับความยากของไฟล์ จำนวนผู้พูด ความเร่ง และว่าต้องการแบบคำต่อคำหรือแบบเรียบเรียง งานวิจัยหนึ่งเล่มที่มีการสัมภาษณ์เชิงลึกสิบกว่าราย รายละชั่วโมง จึงกลายเป็นก้อนค่าใช้จ่ายที่เห็นได้ชัดในงบของนักศึกษา

แต่ต้นทุนที่คนมองข้ามไม่ใช่เงิน เป็นเรื่องไฟล์เสียงต้องออกจากมือคุณ การส่งไฟล์สัมภาษณ์ให้บุคคลที่สามหมายถึงเสียงของผู้ให้ข้อมูล ชื่อคน ชื่อองค์กร และเรื่องที่เขาเล่าให้คุณฟังโดยไว้ใจ ถูกส่งไปอยู่ในเครื่องของคนที่เขาไม่รู้จักและไม่ได้ให้ความยินยอมไว้

ทำไมงานวิจัยหลายชิ้นส่งไฟล์ออกไปไม่ได้

ถ้าโครงการของคุณผ่านคณะกรรมการจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์ ให้กลับไปอ่านเอกสารที่ได้รับอนุมัติและใบยินยอมที่ผู้เข้าร่วมเซ็นไว้ให้ละเอียด หลายฉบับระบุตรง ๆ ว่าไฟล์เสียงต้องอยู่ในความครอบครองของผู้วิจัยเท่านั้น และห้ามส่งต่อให้บุคคลที่สาม ถ้าเป็นแบบนั้น การจ้างถอดเทปคือการทำผิดเงื่อนไขที่คุณให้ไว้กับผู้เข้าร่วมและกับคณะกรรมการ

การถอดเทปเองบนเครื่องของคุณตอบโจทย์ข้อนี้ได้ตรงตัว เพราะไฟล์ไม่ได้ไปไหนเลย ทั้งการรู้จำเสียงและการแยกผู้พูดเกิดขึ้นบนชิปของ Mac เครื่องที่คุณนั่งอยู่ ไม่มีการอัปโหลด และไม่ต้องสมัครบัญชีกับผู้ให้บริการใด นี่คือคำอธิบายเชิงสถาปัตยกรรม ส่วนจะเข้าเงื่อนไขของโครงการคุณหรือไม่ ต้องเทียบกับเอกสารของโครงการเองและถามคณะกรรมการที่กำกับอยู่

ขั้นตอนถอดเทปเองที่ทำได้จริง

1. โอนไฟล์เข้าเครื่อง ไฟล์จากแอปอัดเสียงในมือถือ จากเครื่องอัดพกพา หรือไฟล์วิดีโอจากการสัมภาษณ์ออนไลน์ ลากมาวางในหน้าต่างแอปได้ทั้งหมด ไฟล์วิดีโอไม่ต้องแปลงเป็นไฟล์เสียงก่อน
2. สั่งถอด ปล่อยให้เครื่องทำงาน ไฟล์สัมภาษณ์หนึ่งชั่วโมงต้องเผื่อเวลาไว้ตามสเปกเครื่อง และระหว่างนั้นเครื่องจะอุ่นขึ้น ควรเสียบสายชาร์จไว้
3. แยกและตั้งชื่อผู้พูด เปลี่ยนป้าย ผู้พูด 1 ผู้พูด 2 เป็นชื่อจริงหรือรหัสผู้ให้ข้อมูลตามระบบของคุณ ถ้าคุณเป็นผู้สัมภาษณ์เองทุกไฟล์ ชื่อของคุณจะถูกจดจำและขึ้นให้อัตโนมัติตั้งแต่ไฟล์ถัดไป
4. ตรวจแก้ร่างแรก คลิกที่ข้อความเพื่อกระโดดไปฟังเสียงตรงตำแหน่งนั้น แก้เฉพาะจุดที่สงสัยแทนการฟังใหม่ทั้งไฟล์
5. ส่งออกเป็น TXT แล้วนำไปเรียบเรียงต่อในโปรแกรมเอกสารหรือนำเข้าเครื่องมือวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพที่คุณใช้อยู่

จ้างถอดเทป กับ ถอดเอง ต่างกันตรงไหน

ตารางนี้ไม่ได้เข้าข้างฝั่งใดฝั่งหนึ่ง งานที่เสียงแย่มาก ๆ มีศัพท์เฉพาะทางหนาแน่น หรือต้องการฉบับที่มีคนรับรอง การจ้างยังคุ้มกว่า ส่วนงานที่เสียงพอใช้ได้ มีหลายไฟล์ และห้ามส่งไฟล์ออก การถอดเองได้เปรียบชัดเจน และใช้ทั้งสองทางร่วมกันก็ได้ คือถอดร่างแรกเองแล้วจ้างเฉพาะไฟล์ที่ยากจริง ๆ

เวลาที่ต้องใช้จริง อย่าประเมินต่ำ

ข้อความที่เครื่องถอดออกมาไม่ใช่บทถอดที่เสร็จแล้ว การถอดเทปด้วยมือล้วน ๆ กินเวลาหลายเท่าของความยาวไฟล์ การใช้เครื่องช่วยลดงานพิมพ์ออกไปเกือบหมด แต่คุณยังต้องอ่านทวนทั้งไฟล์พร้อมฟังเสียงประกอบ ในจุดที่ไม่แน่ใจ ให้วางแผนงานตามความจริงข้อนี้ ไม่ใช่คิดว่ากดปุ่มเดียวแล้วได้บทสัมภาษณ์พร้อมส่งอาจารย์ที่ปรึกษา

เคล็ดที่ช่วยได้มากคือทำรายการคำเฉพาะของโครงการไว้ตั้งแต่ไฟล์แรก เช่น ชื่อหน่วยงาน ชื่อตำแหน่ง ศัพท์วิชาการที่ใช้ซ้ำ แล้วใช้การค้นหาและแทนที่ทีเดียวทั้งไฟล์ในไฟล์ถัด ๆ ไป จะเร็วกว่าไล่แก้ทีละบรรทัดมาก

ภาษาไทยกับการตัดคำ

ภาษาไทยเขียนติดกันโดยไม่มีช่องว่างระหว่างคำ การตัดคำและการใส่วรรคตอนจึงเป็นการตีความของเครื่อง ไม่ใช่สิ่งที่ได้ยินมาจากเสียงโดยตรง ผลที่ตามมาคือ ชื่อเฉพาะและคำที่เขียนคล้ายกันมักถูกตัดผิด และตำแหน่งเว้นวรรคจะไม่ตรงกับหลักการเขียนเสมอไป

อีกจุดคือการพูดปนภาษาอังกฤษ ซึ่งเป็นเรื่องปกติของบทสัมภาษณ์ในไทย ทั้งคำทับศัพท์ ชื่อระบบ ชื่อบริษัท และศัพท์วิชาการ ให้คาดไว้เลยว่าตรงนี้จะต้องแก้ ถ้าเตรียมใจไว้ก่อน งานตรวจแก้จะเร็วขึ้นมาก เพราะคุณจะกวาดหาเฉพาะจุดที่รู้ว่ามักผิด

การขออนุญาต และเส้นที่ไม่ควรข้าม

ก่อนกดอัด ให้บอกผู้ให้สัมภาษณ์ด้วยวาจา ว่าจะบันทึกเสียง เก็บไฟล์ไว้ที่ไหน ใช้ทำอะไร และจะเก็บไว้นานเท่าไร แล้วปล่อยให้ประโยคนั้นถูกบันทึกอยู่ในไฟล์ด้วย เช่น “ขออนุญาตบันทึกเสียงการสัมภาษณ์นะคะ ไฟล์จะเก็บไว้ในเครื่องของผู้วิจัยเพื่อใช้ถอดเป็นข้อความเท่านั้น” เสียงของบุคคลอื่นเป็นข้อมูลส่วนบุคคลตาม พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 แม้จะประมวลผลในเครื่อง คุณยังต้องมีฐานทางกฎหมายของคุณเองในการเก็บและใช้

ในบริบทไทย ความเกรงใจทำให้ผู้ให้สัมภาษณ์ที่อาวุโสน้อยกว่า เป็นลูกจ้าง หรือเป็นคนนอกองค์กร มักไม่ปฏิเสธต่อหน้า การเงียบไม่ใช่การยินยอม ให้ถามตรง ๆ เป็นรายคน และถ้าเขาไม่สะดวก ก็ไม่บันทึกจริง ๆ ทางเลือกคือจดแทน

ส่วนที่เสี่ยงที่สุดไม่ใช่การบันทึก แต่คือการเผยแพร่ การนำคลิปเสียงหรือบทถอดไปโพสต์ต่อ ส่งต่อในกลุ่มแชท หรือใส่ในสไลด์ที่เผยแพร่ต่อสาธารณะโดยไม่ได้รับอนุญาต มีความเสี่ยงทางกฎหมายสูงกว่าการเก็บไว้ใช้ในงานของคุณเองมาก การหมิ่นประมาทในไทยเป็นความผิดอาญาตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 326 ถึง 328 และการเผยแพร่ทางออนไลน์ยังอาจเกี่ยวข้องกับ พ.ร.บ.ว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์อีกชั้นหนึ่ง ในงานวิจัยมาตรฐานปกติคือถอดชื่อออกและใช้รหัสแทนตัวผู้ให้ข้อมูลก่อนนำข้อความไปเผยแพร่

ข้อความทั้งหมดนี้เป็นข้อสังเกตทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย ให้ตรวจสอบระเบียบขององค์กรหรือสถาบันของคุณและปรึกษาผู้เชี่ยวชาญเอง

สิ่งที่แอปนี้ไม่ได้ทำแทน

• ไม่ได้สรุปหรือย่อความให้ สิ่งที่ได้คือบทถอดเต็มพร้อมป้ายชื่อผู้พูดและเวลา การเรียบเรียงเป็นบทวิเคราะห์ยังเป็นงานของคุณ
• ไม่ใช่บทถอดที่มีผู้รับรอง งานที่ต้องใช้บทถอดซึ่งมีผู้รับรองสำหรับยื่นต่อหน่วยงานหรือใช้ในกระบวนการทางกฎหมาย ยังต้องใช้บริการรับรองโดยบุคคลแยกต่างหาก
• ไม่มีการรับประกันในฐานะบันทึกทางกฎหมาย ผลที่ได้เป็นการประมวลผลอัตโนมัติที่ยังต้องมีคนตรวจแก้ ให้เก็บไฟล์เสียงต้นฉบับไว้คู่กันเสมอ
• ไม่พิมพ์ข้อความลงหน้าต่างอื่นแทนคุณ ในโหมดพิมพ์ด้วยเสียง ข้อความที่ถอดได้จะถูกคัดลอกไว้ในคลิปบอร์ด แล้วคุณกด ⌘V วางเอง

เครื่องที่ใช้ได้ และค่าใช้จ่าย

ต้องเป็น Mac ชิป Apple Silicon (M1 ขึ้นไป) เท่านั้น และ macOS 13 ขึ้นไป เครื่อง Intel ใช้ไม่ได้ ตรวจก่อนได้จากเมนู Apple › เกี่ยวกับ Mac เครื่องนี้ รองรับ 99 ภาษา ตรวจจับภาษาให้อัตโนมัติ

ดาวน์โหลดฟรี จาก Mac App Store แล้วปลดล็อก Pro ในแอปด้วยการซื้อครั้งเดียว $49.99 ไม่ใช่รายเดือน (App Store ประเทศไทยจะแสดงราคาเป็นเงินบาทตามที่ Apple กำหนด) เวอร์ชันฟรีให้ถอดไฟล์เสียง 5 ไฟล์และวิดีโอ 5 ไฟล์ นับรวมตลอดอายุการใช้งาน ไม่ใช่ต่อวัน พิมพ์ด้วยเสียงได้วันละ 5 นาที การอัดเสียงเก็บไว้ไม่จำกัดจำนวน และการสั่งถอดซ้ำไฟล์ที่เคยถอดแล้วไม่กินโควตา แนะนำให้ลองกับไฟล์สัมภาษณ์จริงของคุณหนึ่งไฟล์ก่อน แล้วเทียบเวลาที่ใช้ตรวจแก้กับราคาต่อนาทีที่คุณเคยจ่าย

คำถามที่พบบ่อย

อ่านต่อ